PLAN ZAJĘĆ LOGOPEDYCZNYCH

(OBOWIĄZUJE OD 15  LISTOPADA  2021)

 

        PONIEDZIAŁEK                               WTOREK/CZWARTEK                          ŚRODA                                      PIĄTEK

          11.45 - 15.30                                      11.45 - 15.15                              11 .45 - 14.45                           11.45 - 14.30

 

1.    11.45 - 12.30                                   1. 11.45 - 12.30                       1. 11.45 - 12.30                       1.  11.45 - 12.30

     2.  12.30 - 13.15                                     2.  12.30 - 13.15                      2.  12.30 - 13.15                      2. 12.30 - 13.15

     3.  13.15 - 14.00                                     3.  13.15 - 14.00                      3.  13.15 - 14.00                      3.  13.15 - 14.00

     4.  14.00 - 14.45                                     4.  14.00 - 14.45                      4.  14.00 - 14.45                      4.  14.00 - 14.30

     5.  14.45 - 15.30                                     5.  14.45 - 15.15                      

Jak funkcjonuje gabinet logopedyczny w naszej szkole?

Gabinet logopedyczny istnieje w naszej szkole od 2002 r.

Logopeda ma pod opieką uczniów naszej szkoły. Szczególną troską objęte  są dzieci  klas młodszych oraz uczniowie z deficytami rozwojowymii. W początkowym etapie edukacji szkolnej systematycznie prowadzony proces logoterapeutyczny przynosi najbardziej oczekiwane efekty.

Umiejscowienie gabinetu logopedycznego w budynku szkolnym (sala nr 234, I piętro) jest dużym ułatwieniem, ponieważ dzieci korzystają z pomocy logopedy na miejscu (np. podczas pobytu  w świetlicy).

Zajęcia, zwykle zespołowe (zespoły 2-, 3-osobowe), odbywają się w odstępach dwu-  czasami,  trzytygodniowych. Przy nasilonym zaburzeniu lub poważnej wadzie mowy  zajęcia prowadzone są indywidualnie.

Każdorazowo po przeprowadzonych zajęciach uczniowie otrzymują  materiały  ćwiczeniowe, aby doskonalić mowę w domu.  Jest to bardzo istotne, ponieważ systematyczność jest jednym z istotnych warunków sukcesu – poprawnej mowy.

Logopeda przekazuje również szczegółowe wskazówki  rodzicom (opiekunom) za pośrednictwem e-dziennika.

 

Na czym polega praca logopedy?

Jak wygląda wstępna diagnoza?

          Na początku roku szkolnego logopeda przeprowadza badania diagnostyczne. Dzieci z klas pierwszych badane są przesiewowo. Ponadto w badaniach uczestniczą uczniowie kontynuujący terapię, zgłoszeni  przez opiekunów lub wychowawców, a także skierowani przez Poradnię Pedagogiczno – Psychologiczną.

Badania wstępne pozwalają wyłonić dzieci z zaburzeniami mowy i umożliwić im korzystanie z bezpłatnej terapii logopedycznej.

          Na czym polegają badania szczegółowe?

          Szczegółowa diagnoza składa się z kilku etapów:

1.    Badanie budowy i  sprawności narządów artykulacyjnych (np. warg, języka, policzków)

2.    Badanie mowy:

- badanie rozumienia mowy;
- badanie nadawania mowy (mowy spontanicznej, powtarzania, sposobu artykulacji poszczególnych głosek)

3.    Orientacyjne badanie słuchu.

4.    Inne badania w zależności od możliwości i potrzeb (np. czytanie, pisanie).

Jak przebiegają zajęcia logopedyczne?

Większość dzieci objętych opieką logopedyczną uczęszcza na zajęcia w małych 2-, 3-osobowych zespołach. Reprezentują podobny typ zaburzeń i są w zbliżonym wiek  Logopeda układając plan zajęć, stara się również (chociaż nie zawsze jest to możliwe) tworzyć zespoły dzieci uczęszczających do tej samej klasy. W obecności znanych sobie rówieśników, dzieci czują się raźniej i są bardziej śmiałe. Jest to szczególnie ważne w przypadku uczniów zamkniętych w sobie, mających, z uwagi na swoją wadę mowy, niską samoocenę.

Zajęcia logopedyczne mają ściśle określony przebieg, który uzależniony jest od etapu logoterapii (np. etap wywoływania głoski różni się w swym przebiegu od etapu jej doskonalenia czy automatyzacji). Poza tym charakter zajęć dostosowuje się również do rodzaju i siły zaburzenia, wieku dzieci i ich indywidualnych potrzeb.

Są jednak pewne elementy, które występują podczas większości zajęć logopedycznych. Należą do nich:

·        Ćwiczenia oddechowo – fonacyjne

·        Ćwiczenia doskonalące sprawność narządów mowy  (tzw. „gimnastyka buzi i języka”)

·        Ćwiczenia doskonalące artykulację głosek i rozwijające mowę

Ze względu na to, że większość dzieci objętych terapią logopedyczną to dzieci w wieku wczesnoszkolnym, zajęcia mają formę zabawową. Aby je uatrakcyjnić logopeda wykorzystuje wiele różnorodnych pomocy (np. gry i loteryjki logopedyczne, układanki obrazkowo – wyrazowe, karty, historyjki obrazkowe, pomoce do ćwiczeń oddechowych, zabawy multimedialne itp.)

          Uczniowie uczęszczający na zajęcia gromadzą w zeszytach lub teczkach materiały ćwiczeniowe, dzięki czemu mogą doskonalić i utrwalać w domu przerobiony materiał.

Systematyczny udział w zajęciach, cierpliwie i wytrwale prowadzone ćwiczenia, a także współpraca rodziców z logopedą owocują oczekiwanym efektem – prawidłową mową.

 

Wskazówki dla rodziców dotyczące terapii logopedycznej

 

1.    Ćwiczenia z dzieckiem w domu powinna przeprowadzać osoba dorosła z poprawną wymową, aby miało ono prawidłowy wzorzec.

2.    Ćwiczymy nie tylko artykulację zaburzonych głosek. Nie zapominajmy o ćwiczeniach oddechowych, usprawniających narządy mowy („gimnastyka buzi i języka”).

3.    Większość ćwiczeń wykonujmy z dzieckiem przed lustrem. Szczególnie ważne jest to  w początkowym etapie terapii - podczas wywoływania i doskonalenia zaburzonej głoski.  Sprzyja to efektywności pracy i samokontroli.

4.    Stosujmy zasadę stopniowania trudności. Zacznijmy od głosek łatwiejszych i stopniowo przechodźmy do trudniejszych.

5.    Dostosowujmy czas ćwiczeń do możliwości dziecka. Efektywniejsze są ćwiczenia krótkotrwałe (10 -15 minut jednorazowo), ale częstsze.

6.    Obserwujmy zachowanie dziecka – ćwiczenia niewiele dadzą, jeśli dziecko jest zmęczone lub zbyt rozbawione. Wybierzmy do ćwiczeń najbardziej odpowiednią porę.

7.    Rozmawiajmy z dzieckiem, prowadźmy z dzieckiem stały dialog wg zasady „Nie mów do dziecka, ale rozmawiaj z nim”.

8.    Zachęcajmy dziecko do opowiadania np. o tym, co wydarzyło się w szkole, na spacerze itp.

9.   W czasie choroby, np. przeziębienia lub innych infekcji dróg oddechowych rezygnujmy z ćwiczeń!

10.Aby osiągnąć cel musimy uzbroić się w cierpliwość. Poprawa mowy to z reguły proces długotrwały. Pamiętajmy, dla dziecka to olbrzymi wysiłek! Pomóżmy mu podołać temu wyzwaniu. Chwalmy nawet najmniejszy sukces! ( np. to, że nauczy się unieść czubek języka albo zrobić balonik z policzków).

 

 

Zaburzona mowa może wpływać niekorzystnie na kształtowanie się osobowości dziecka. Poniższy referat szczegółowo przedstawia ten problem . Zachęcam do zapoznania się.

 

WPŁYW WAD I ZABURZEŃ MOWY NA KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI DZIECKA

ZAGADKA

Pewien Anglik bawiąc w Polsce

 wszedł do Przemszy dla ochłody

i  wśród ciszy nagle słyszy’

jak mu szumią Przemszy wody:

„W Kiekrzu żuczek

wszedł na buczek,

zszedł z leszczyny

wąż spod Pszczyny,

Do Raciąża   

pszczoła zdąża,

a dzik dzika

nie unika.

 

W Szczebrzeszynie

chrząszcz drży w trzcinie,

w Biebrzy wrzeszczy,

trzódka  leszczy

w stronę Zgierza

 zwierzę zmierza,

 jeż się jeżyć

nie zamierza”.

 Anglik słucha, słucha, słucha

Raptem z Przemszy jak nie wrzaśnie:

Kto wymyślił coś takiego?!

A to polski język właśnie.

 

Małgorzata Strzałkowska

 

Nie bez kozery rozpoczęłam od jednego z przykładów łamańców językowych autorstwa Małgorzaty Strzałkowskiej. Potwierdza on oczywisty, bądź co bądź, fakt, że mowa polska jest niezwykle trudna, a porozumiewanie się werbalne wymaga częstokroć wielu ćwiczeń i sporego wysiłku.

Niestety, przeprowadzone badania dowodzą, że procent dzieci rozpoczynających naukę w szkole i posługujących się poprawną artykulacją wszystkich polskich głosek jest stosunkowo nieduży. Przytoczę kilka danych statystycznych, żeby zobrazować ten problem.

Dziecko rozpoczynające naukę w szkole powinno odznaczać się dojrzałością szkolną. Jednym z czynników świadczących o gotowości  do podjęcia przez nie nauki w szkole jest prawidłowa artykulacja wszystkich głosek języka polskiego. Badania wykazały, że w grupie 6-latków aż 30% dzieci reprezentowało różnorodne nieprawidłowości mowy. W grupie dzieci  7-letnich 58% mówiło prawidłowo, opóźniony rozwój mowy wykazało prawie 21%, tyleż samo dzieci miało różnorodne wady mowy.

W tym momencie warto zwrócić uwagę na rozgraniczenie dwóch pojęć, o których wspomniałam wcześniej.

Z opóźnionym rozwojem mowy mamy do czynienia wówczas, gdy dziecko zastępuje niektóre (zwykle trudniejsze) głoski innymi, ale wszystkie artykułowane dźwięki realizuje poprawnie, np. (szkoła – skoła, żaba – zaba, rower – lowel, jowej). Nieprawidłowości te wynikają z nieukończonego jeszcze rozwoju mowy dziecka, czasami z mowy gwarowej lub błędów wymawianiowych.

Z kolei wady mowy występują wówczas, gdy niektóre dźwięki są artykułowane niezgodnie z przyjętą ogólnopolską normą. Przykładem mogą być różne formy seplenienia np. interdentalne (międzyzębowe), lateralne (boczne), przyzębowe, różne rodzaje  rotacyzmu, czyli zastępowanie głoski  r  innymi dźwiękami, które nie mieszczą się w normach polskiej fonetyki.

          Moje doświadczenia związane z terapią logopedyczną dzieci, u których występował prosty opóźniony rozwój mowy, są różnorodne. Sporo 5-, 6-latków radzi sobie z tym problemem w miarę szybko pod warunkiem, że mają do czynienia z właściwym wzorcem mowy. Niebagatelna jest tutaj rola rodziców, dziadków, nauczycieli.

 Czynność fachowa, czyli wywołanie właściwej artykulacji danej głoski, należy do logopedy. Z kolei jej utrwalanie powinno się odbywać przy znaczącym współudziale dorosłych z otoczenia dziecka.            Działaniom terapeutycznym powinny towarzyszyć konsekwencja, wytrwałość i cierpliwość oraz świadomość, że ćwiczenia logopedyczne, mimo stosowania metod zabawowych, bywają dla dzieci trudne, wyczerpujące i wymagają sporego wysiłku.

          Znacznie bardziej niekorzystny wpływ na rozwój dziecka mają wady mowy (np. jąkanie) i wymowy (błędna artykulacja głosek). Powtórnie posłużę się badaniami statystycznymi. Według badań H. Spionek ok. 30% dzieci klas pierwszych i drugich charakteryzowało się wadami mowy i głosu. Wśród uczniów z niepowodzeniami szkolnymi aż 30 – 38% miało wady mowy. Natomiast  wśród uczniów, którzy mieli trudności w czytaniu i pisaniu, dzieci z zaburzeniami mowy było już ok. 50%. Co prawda cytowane statystyki nie są najnowsze, ale nie straciły na aktualności. Przeciwnie, okazuje się, że na podstawie badań wyrywkowych i obserwacji, skala problemu rośnie.

          Niepowodzenia szkolne, jakich doświadcza dziecko, mają niebagatelny wpływ na kształtowanie jego osobowości. Długotrwały brak sukcesu działa bardzo niekorzystnie na rozwój emocjonalny i kształtowanie się właściwych postaw. Wady mowy i wymowy osłabiają wydolność umysłową, wpływają również ujemnie na stosunek do nauki , szkoły i kolegów. Poważniejsze zaburzenia mowy hamują rozwój umysłowy dziecka, ponieważ utrudniają przebieg normalnych procesów myślowych oraz kontakty z otoczeniem.

Mniej widoczne jest to u przedszkolaków, z kolei u uczniów rodzą się coraz silniejsze emocje. Przybierają one różne formy: początkowo wstyd, niepokój, skrytość i nieśmiałość, wreszcie lęk przed mówieniem, czyli logofobię, co może być podłożem zaburzeń nerwicowych. Dodatkowo złośliwe docinki, drwina, przedrzeźnianie lub lekceważenie pogłębiają niską samoocenę i poczucie niepełnowartościowości.

          Zazwyczaj wadliwie mówiące dziecko cierpi z powodu swojej wady i stara się ją ukryć. Woli nie odpowiadać na pytania nauczycieli i być uważane za nieposłuszne, nieprzygotowane czy mało zdolne niż narazić się na ujawnienie swojej wady. Dlatego ważne jest wczesne zlikwidowanie przyczyn zaburzeń i właściwa logoterapia. Ma to również istotne znaczenia z tego względu, że po 12 – 14 roku życia utrwala się tzw. postawa artykulacyjna, tzn. ruchy artykulacyjne właściwe temu językowi, jakim posługuje się dziecko,  ulegają automatyzacji. Po takim okresie usuwanie wad wymowy jest znacznie trudniejsze.

          Jak już wspomniałam terapia logopedyczna powinna odbywać się przy znacznym współudziale rodziny. Niestety, czasami to właśnie najbliżsi dorośli pogłębiają nieświadomie nieprawidłowości mowy u dziecka. Bywa, że sami przyczyniają się powstawania lub utrwalania istniejących już zaburzeń mowy. Mam tu na myśli zbytni liberalizm, a nawet naśladowanie dziecięcej mowy (tzn. spieszczanie) lub odwrotnie, nadmierny rygoryzm, przecenianie możliwości dziecka, permanentne wytykanie i poprawianie błędów, które mieszczą się w granicy normy rozwojowej.  Bardzo niekorzystny wpływ na rozwój dziecka ma popisywanie się jego sposobem mówienia lub wyśmiewanie go. Nie wynika to oczywiście ze złej woli czy złośliwości, raczej z niewiedzy. Warto więc uświadomić  sobie, że powyższe reakcje dorosłych na sposób mówienia dziecka często powodują u niego wspomnianą logofobię, co z kolei przyczynia się do obniżenia samooceny, niskiego poczucia własnej wartości, niewiary we własne siły. Obserwuję to często u dzieci , z którymi pracuję. Wykonanie nawet prostych ćwiczeń poprzedzają stwierdzeniem: „Nie umiem.”, „Nie potrafię.”

Ścisła współpraca rodziny, nauczycieli, logopedy, jak również konsekwencja, wytrwałość i cierpliwość podczas terapii logopedycznej bardzo korzystnie wpływają na jej efektywność.

Niezwykle ważne jest również docenianie każdego, nawet maleńkiego sukcesu albo podejmowanego wysiłku. Częste pochwały działają bardzo motywująco i zachęcają do dalszych ćwiczeń. W myśl zasady „sukces rodzi sukces” nawet drobne osiągnięcia powodują wewnętrzne podbudowanie się dziecka, ośmielenie i chęć do dalszego doskonalenia mowy i siebie.

Logopeda

mgr Beata Markowska

 

 

BIBLIOGRAFIA

1.    Balejko A.: Logopeda radzi; Uczymy się ojczystej mowy, Białystok 1995

2.    Demel G.: Minimum logopedyczne nauczyciela przedszkola, Warszawa 1994, WSiP

3.    Klimkiewicz D., Siennicka – Szadkowska E.: Akademia wzorowej mowy, Kraków 2013, Wydawnictwo Skrzat Stanisław Porębski

4.    Nowak J. E.: Wybrane problemy logopedyczne, Bydgoszcz 1993

5.    Strzałkowska M.: Gimnastyka dla języka (i Polaka, i Anglika), Poznań 2004, Media Rodzina

6.    Styczek I. : Logopedia, Warszawa 1983, PWN

7.    Tarkowski Z. : Jąkanie wczesnoszkolne, Warszawa 1997, WSiP

8.    Wiśniewska B.: Terapia zaburzeń mowy, Warszawa 2002, WSiP